pozyczka

Obiekty sakralne to jedna z liczniejszych, grupa zabytków jakie warto zobaczyć odwiedzając powiat żywiecki i gminę Isebna.
Poznaj najciekawsze sanktuaria, katedry, klasztory i cmentarze.

Wyszukiwarka atrakcji turystycznych:

Cmentarz Żydowski Milówka

Powiat
Żywiecki
Gmina
Gmina Milówka
Miejscowość
Milówka
Położenie komunikacyjne
Dojazd drogą asfaltową
Dane o gospodarzu / opiekunie obiektu
Klucze do bramy cmentarza udostępniają pracownicy Gminnego Ośrodka Kultury przy ul. Dworcowej 1.
Informacje dotyczące statusu prawnego ochrony, nr w rejestrze zabytków
12 października 1987 r. obiekt został wpisany do rejestru zabytków (nr A-512/87)
Stan architektoniczny obiektu
Do dziś na powierzchni 0,5 ha zachowało się około 100 nagrobków. Najstarsza macewa upamiętnia Sarę Brechner, zmarłą w 1892 r. Teren cmentarza jest uporządkowany i otoczony wysokim murem.
Opis wnętrza: wyposażenie, wiek, stan zachowania, skala unikalności, ze szczególnym uwzględnieniem atrakcyjności obiektów
Cmentarz żydowski w Milówce powstał około 1891 roku. Został zlokalizowany w północnej części wsi przy drodze do Kamesznicy, na stoku z lewej strony mostu na Sole. Ma kształt prostokąta, a jego powierzchnia wynosi około 0,5 hektara. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1892 r. i należy do Sary Brechner. Większość macew wykonana jest z lastriko, ale znajdują się tu także nagrobki z granitu, wapienia i piaskowca. Na tablicach inskrypcyjnych widnieją napisy w języku hebrajskim, niemieckim, jidisz oraz polskim. Pochówki odbywały się tu do 1939 r. Podczas wojny teren nekropolii przecinały okopy, a większość macew uległa zniszczeniu w czasie działań wojennych.

Przez niemal pięćdziesiąt lat od zakończenia wojny cmentarz ów niszczał. Dopiero w latach dziewięćdziesiątych z inicjatywy i częściowo z funduszy pana Saltona (syna Bernarda Salomona), dawnego mieszkańca Milówki, któremu udało się wyemigrować do Stanów Zjednoczonych, rozpoczęto prace porządkowe na terenie nekropolii. Obecnie cmentarz otoczony jest otynkowanym murem z cegły, posiada metalową bramę (z symbolami gwiazdy Dawida i menory), a macewy zostały poustawiane. Zachowało się około stu całych i mniej więcej dwadzieścia rozbitych nagrobków. Niestety nie wszystkie z nich stoją na swym pierwotnym miejscu. W centralnej części nekropolii ustawiono granitowy pomnik z napisem: "Pamięci Żydów Milówki, Rajczy, Kamesznicy, Bł. P. Bernarda Salomona, Obywatela Milówki Syn"
Znaczenie historyczne obiektu
Założono w 1891 r., na wzgórzu przy drodze w kierunku Kamesznicy. Podczas II wojny światowej naziści zdewastowali cmentarz, niszcząc ok. 60% nagrobków
Informacje biograficzne
Pierwsze wzmianki o Żydach zamieszkujących Milówkę pochodzą z drugiej połowy XIX wieku. Jest to protokół z założycielskiego posiedzenia Wydziału Straży Ogniowej Ochotniczej, datowany na dwudziestego siódmego sierpnia 1889 r., który wymienia dwa nazwiska miejscowych kupców żydowskich: Zygmunta Silbersteina, pełniącego funkcję zastępcy naczelnika Straży i Samuela Silbersteina, sprawującego funkcję skarbnika. Rozwój Milówki w owym okresie, a także nasilone osadnictwo żydowskie w tej miejscowości, były powiązane z otwarciem w 1884 r. linii kolejowej Żywiec - Zwardoń.

Piętnastego czerwca 1894 r. została w Milówce zatwierdzona Izraelicka Gmina Wyznaniowa. Obejmowała ona nie tylko samą Milówkę, ale i Kamesznicę, Juszczynę, Żabnicę, Nieledwie i kilka innych pobliskich miejscowości. Oprócz przełożonego i jego zastępcy, nad prawidłowym funkcjonowaniem gminy czuwał sześcioosobowy organ zwany zwierzchnością wyznaniową. Do końca XIX wieku Żydzi posiadali już własny cmentarz, rytualna ubojnię bydła i drobiu, a także synagogę. Bożnica mieściła się w pobliżu mostu na Sole, przy dzisiejszej ul. Grunwaldzkiej; była murowana i posiadała na piętrze część wydzieloną dla kobiet. Żydzi zamieszkujący Milówkę w większości byli osobami dobrze wykształconymi. Byli wśród nich lekarze (Roosenvelt, Erna Silbertein), adwokaci (Clare Salamon, Szteier). Aż do dwudziestolecia międzywojennego dziewięćdziesiąt procent handlu i część rzemiosła skupiały się w rękach żydowskich mieszkańców Milówki. Prowadzili oni ponadto karczmy (m.in. Kaufman, Goldberg, Faber, Wulkan), które w owym czasie pełniły funkcję ośrodków życia towarzyskiego i społecznego. Karczmy, jak i prowadzone przez ludność żydowską pokoje gościnne, stały się w następnych latach podwalinami pod przemysł turystyczny w regionie.

W okresie międzywojennym w Milówce mieszkało około dwustu czterdziestu osób wyznania mojżeszowego, co stanowiło niecałe dziesięć procent mieszkańców Milówki. Żydzi byli dobrze zasymilowani z miejscową ludnością, co jednak nie ustrzegło ich przed antysemickimi zajściami. Między innymi w 1938 r. pod wpływem zwolenników endecji doszło do dewastacji sklepów należących do Żydów i kradzieży ich mienia. Wraz z nadejściem niemieckich wojsk okupacyjnych w 1939 r. los ludności żydowskiej - również w Milówce - został przesądzony. Ci, którym nie udało się wyemigrować, zostali wywiezieni do gett na terenie Śląska, a następnie do KL Auschwitz-Birkenau. Po wojnie do Milówki nie powrócił na stałe ani jeden Żyd.